Activitads > Conservaziun > Manipulaziun da portatuns

Preschentaziun

 

Manipulaziun
 

Manipulaziun da portatuns: cussegls pratics

Considerazioni sui dischi

Ils "acetats"

Quest tip da disc vegniva utilisà en general per registraziuns al lieu avant ch’el è vegnì substituì cun fils u bindels magnetics. El era concepì sco cumpromiss che offriva ina registraziun e reproducziun facila, dentant na sa lascha quest tip da disc betg conservar bain. La cumposiziun da quests discs s’è midada considerablamain cun l’ir dal temp: ins è passà da la tschaira cun etilcellulosa a l’acetilcellulosa per rivar a la nitrocellulosa.

Ils discs in gumma-lac

La gumma-lac, u materialias equivalentas, vegnivan utilisadas per stampar ils discs da 78 girs/min cun crennas normalas (incisiun laterala u verticala). Igl existivan era en quest cas divers process da construcziun che avevan sco consequenza era differentas duradas da conservaziun dals portatuns.

Ils discs da plastic

Ils discs da lunga durada, numnads era plattas grondas, èn cumposts quasi exclusivamain da materialias sinteticas e na pon betg vegnir giuditgads sco simpla megliuraziun da las plattas in gumma-lac. I sa tracta da products en clorid da polivinil (PVC) u da polistirol. Ils pli gronds donns a quests discs fan l’exposiziun als radis ultraviolets (UV) e la chalur; ultra da quai datti tar quels en polistirol il privel da l’oxidaziun.

Ils discs optics

Ils discs optics èn decididamain ils pli stabils da tut ils discs tractads enfin qua. Normalmain èn els constituids dad ina basa da policarbonat transparenta sin la surfatscha da la quala en imprimidas las infurmaziuns. Questa fatscha è cuvrida d’ina subtila stresa metallica che reflectescha che vegn cuverta d’ina stresa protectiva da lac sin la quala vegn stampada l’etichetta. L’element il pli interessant da questa tecnica da construcziun è che la surfatscha dal disc è fisicamain separada a la surfatscha en la quala en imprimidas las infurmaziuns, uschè che influenzas exteriuras (merda, sgriffels) na donnegeschan betg las infurmaziuns.

Ils discs magnetics optics

En quest context èsi necessari da menziunar era ils discs magnetics optics. Quest vegnivan utilisads l’entschatta en il mund informatic per memorisar datas, là han els dentant pers cun l’ir dal temp lur impurtanza, gia che la capacitad dals discs dirs (HDD) è creschida ad in crescher. Els persistan dentant ussa en il mund commerzial, en furma da MiniDisc (reutilisabels).

Yellow line Top of page Yellow line

Consideraziuns areguard ils bindels

Ils bindels magnetics èn vegnids introducids dalunga suenter la secunda guerra mundiala. En ils onns 1950 han els cuntanschi in grad da fidaivladad uschè aut, ch’els han remplazzà definitivamain ils discs d’acetat per las registraziuns directas.

Mintga bindel magnetic (sin bobinas, cassettas, audio u video) sa constituescha d’ina basa purtadra (chartun, acetilcellulosa, PVC, PET...) sin la quala vegn fixada ina stresa da particlas magneticas (Fe3O4, Fe2O3, CrO2...). Dal punct da vista structural èn ils bindels damai exposts als medems privels ch’ils auters portatuns, cun intgins ulteriurs privels causa il sistem da registraziun e reproducziun particular.

Yellow line Top of page Yellow line

Raschuns per l’isada dals portatuns

Cundiziuns ambientalas

Las alteraziuns las pli impurtantas da la structura d’in portatun èn las reacziuns chemicas internas causadas normalmain da las cundiziuns ambientalas a las qualas è expost il portatun. Las proprietads fisicas e chemicas dad ina rascha pon vegnir alteradas da differents facturs. Quests midaments vegnan causads da:

Ulteriuras causas per l’isa dals portatuns èn:

Micosa e furmaziun da muffa

Pli enavos en il temp che nus giain e dapli materialias organicas ch’ins duvrava, era per fabritgar portatuns. Questas materialias han in grond potenzial da vegnir infestadas cun bulieus e micosas. Actualmain è ina pussibla funtauna per tals bulieus il grass che nus avain sin noss mauns u sin autras parts da noss corp. Ils donns causads dals bulieus s’extenda, encunter a quai ch’ins pudess pensar, era a materialias che na nutreschan en sasez betg els. La digestiun da lur nutriment succeda numnadamain a l’extern tras la secreziun dad encims ed acids che pon attatgar scadin material.

Manipulaziun faussa

En quest cas sa refereschan ins a l’utilisaziun quotidiana, a la furma da metter en salv, al transport, euv.

Yellow line Top of page Yellow line

Puncts impurtants da tegnair endament

Per ils discs mecanics

Per ils discs optics

Yellow line Top of page Yellow line

Cussegls






© Fonoteca Naziunala Svizra. Tut ils dretgs d'autur da questa publicaziun èn reservads a la Fonoteca Naziunala Svizra, Lugano. L'adiever commerzial è scumandà. Ils cuntegns publitgads electronicamain èn suttaposts a la medema reglamentaziun ch'è en vigur per ils texts stampads (LDA). Per infurmaziuns areguard il copyright e las normas da citaziun vair: www.fonoteca.ch/copyright_rm.htm

URL: